സെൻട്രൽ ബാങ്ക് ഡിജിറ്റൽ കറൻസി (CBDC)

സെൻട്രൽ ബാങ്ക് ഡിജിറ്റൽ കറൻസി ഒരു പരമാധികാര രാജ്യത്തിന്റെ ഫിയറ്റ് കറൻസിയുടെ ഡിജിറ്റൽ രൂപമാണ്. അത് ആ രാജ്യത്തിന്റെ പണ അതോറിറ്റിയോ സെൻട്രൽ ബാങ്കോ പുറത്തിറക്കുകയും നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

CBDCകൾ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് വ്യാപകമായി ആക്‌സസ് ചെയ്യാനും ഉപയോഗിക്കാനും കഴിയുന്ന സെൻട്രൽ ബാങ്ക് ബാധ്യതകളുടെ ഡിജിറ്റൽ പ്രതിനിധാനങ്ങളാണ്.

റിസർവ് ബാങ്ക് CBDCയെ സെൻട്രൽ ബാങ്ക് ഡിജിറ്റൽ രൂപത്തിൽ പുറത്തിറക്കുന്ന നിയമപരമായ പണമായി നിർവചിക്കുന്നു. ഇത് പരമാധികാര കറൻസിക്ക് തുല്യമാണ്; ഫിയറ്റ് കറൻസിയുമായി ഒന്ന്-ഒന്നിന് (1:1) തുല്യവിലയിൽ കൈമാറ്റം ചെയ്യാവുന്നതുമാണ്.

ഇന്ത്യൻ റിസർവ് ബാങ്ക് (RBI) ഇന്ത്യയുടെ CBDCയായി ഡിജിറ്റൽ രൂപ പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ മൂല്യവിഭാഗങ്ങൾ താഴെ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.

CBDCയുടെ സവിശേഷതകൾ

CBDCയുടെ സവിശേഷതകൾ:

CBDC കേന്ദ്ര ബാങ്കുകൾ അവരുടെ പണനയത്തിന് അനുസൃതമായി പുറത്തിറക്കുന്ന പരമാധികാര കറൻസിയാണ്.
കേന്ദ്ര ബാങ്കിന്റെ ബാലൻസ് ഷീറ്റിൽ ഇത് ബാധ്യതയായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.
എല്ലാ പൗരന്മാരും സംരംഭങ്ങളും സർക്കാർ ഏജൻസികളും പേയ്‌മെന്റ് മാധ്യമമായും നിയമപരമായ പണമായും മൂല്യത്തിന്റെ സുരക്ഷിത സംഭരണമായും ഇത് സ്വീകരിക്കണം.
വാണിജ്യ ബാങ്ക് പണത്തിനും പണത്തിനും എതിരായി സ്വതന്ത്രമായി മാറ്റാവുന്നതാണ്.
കൈവശമുള്ളവർക്ക് ബാങ്ക് അക്കൗണ്ട് ആവശ്യമില്ലാത്ത, പരസ്പരം മാറ്റാവുന്ന നിയമപരമായ പണമാണിത്.
പണം പുറത്തിറക്കുന്നതിന്റെയും ഇടപാടുകളുടെയും ചെലവ് കുറയ്ക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

തരങ്ങൾ

ഹോൾസെയിൽ CBDCകൾ

ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് നിയന്ത്രിത പ്രവേശനം നൽകുന്നതിനായാണ് ഹോൾസെയിൽ CBDCകൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.
അന്തർബാങ്ക് പേയ്‌മെന്റുകളുടെയും സെക്യൂരിറ്റി സെറ്റിൽമെന്റിന്റെയും കാര്യക്ഷമത മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
G-Sec വിഭാഗം, അന്തർബാങ്ക് വിപണി, മൂലധന വിപണി എന്നിവയിൽ ബാങ്കുകൾ നടത്തുന്ന സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളുടെ സെറ്റിൽമെന്റ് സംവിധാനങ്ങളെ കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമവും സുരക്ഷിതവുമാക്കാൻ ഇവയ്ക്ക് കഴിയും; പ്രവർത്തനച്ചെലവ്, ഈടിന്റെ ഉപയോഗം, പണലഭ്യതാ മാനേജ്‌മെന്റ് എന്നിവയിലും മെച്ചമുണ്ടാക്കും.

റീട്ടെയിൽ CBDCകൾ

സ്വകാര്യ മേഖല, സാമ്പത്തികേതര ഉപഭോക്താക്കൾ, ബിസിനസുകൾ എന്നിവർക്കെല്ലാം ഉപയോഗിക്കാനാകുന്നവയാണ് റീട്ടെയിൽ CBDCകൾ.
സാമ്പത്തിക ഉൾപ്പെടുത്തൽ ലക്ഷ്യമിടുന്ന കേന്ദ്ര ബാങ്കുകൾ റീട്ടെയിൽ CBDC പുറത്തിറക്കുന്നത് പരിഗണിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

പ്രയോജനങ്ങൾ

കൌണ്ടർപാർട്ടി അപകടസാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നു
സാമ്പത്തിക ഉൾപ്പെടുത്തൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു
പണ, ധനകാര്യ നയങ്ങളുടെ നടപ്പാക്കൽ ലളിതമാക്കുന്നു
പ്രോഗ്രാം ചെയ്യാവുന്ന കറൻസിയായതിനാൽ നിർദ്ദിഷ്ട ആവശ്യങ്ങൾക്കുള്ള പണം സൃഷ്ടിക്കാനാകും

ഇന്ത്യയിലെ CBDCകൾക്കായുള്ള RBIയുടെ രൂപകൽപ്പനാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്

പ്രധാന ആശയം

പരമാധികാര പിന്തുണ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് പരമ്പരാഗത ഫിയറ്റ് പണവും ഡിജിറ്റൽ പേയ്‌മെന്റ് സംവിധാനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വിടവ് CBDCകൾ നികത്തുന്നു.